TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Dokuz Eylül Üniversitesi’nde “Akademik Sorumluluk ve Saygınlık” başlıklı bir konferans verdi. Konuşmasında bilimsel çalışmaların etik ilkelere uygun yürütülmesi, yapay zekânın akademik hayattaki yeri ve üniversitelerin toplumsal sorumlulukları ele alındı.
Etik ilkeler ve akademik sorumluluk
Şeker, akademik çalışmaların doğruluk, güvenilirlik, özgünlük ve şeffaflık üzerine kurulması gerektiğini belirtti. Ortak çalışmalarda katkıların hakkıyla tanınmasının ve bilimsel sonuçların önyargısız değerlendirilmesinin önemine dikkat çekti. Akademisyenlerin üretilen bilgiyi toplumsal fayda için değerlendirmesi gerektiğini vurguladı.
Yapay zekâ ve akademik dürüstlük
Yapay zekâ teknolojilerinin hızla gelişmesinin etik, hukuki ve toplumsal sorunları da beraberinde getirdiğini ifade eden Şeker, kaynak gösterilmeden yapay zekâ içeriklerinin kullanılmasını, güvenilmeyen kaynakların ortaya çıkmasını ve yapay zekâ desteğinin şeffaf biçimde belirtilmemesini akademik dürüstlük açısından sorun olarak değerlendirdi. Yapay zekânın destekleyici bir araç olduğunu, bilimsel ürünün doğruluğundan sorumluluğun ise araştırmacıya ait olduğunu söyledi. Ayrıca insan haklarının, mahremiyetin, güvenliğin ve hesap verebilirliğin gözetilmesi gerektiğini belirtti.
Üniversiteler ve Türkiye’nin bilim vizyonu
Üniversitelerin eğitim-öğretim, araştırma ve toplumsal katkı olmak üzere üç temel işlevi bulunduğunu hatırlatan Şeker, değişen koşullara uyum, eğitimde niteliğin korunması ve nitelikli insan kaynağı yetiştirilmesinin önemine değindi. Araştırmacıların desteklenmesi, uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi ve Ar-Ge yatırımlarından etkin sonuç alınmasının Türkiye’nin teknoloji üreten bir altyapıya kavuşması için gerekli olduğunu söyledi. Türk dünyasındaki bilim akademileri arasındaki iş birliklerinin güçlendirilmesinin de bilimsel etkiyi artıracağını belirtti.
TÜBA’nın programları
Şeker, TÜBA’nın Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanlarını Ödüllendirme Programı (GEBİP), Bilimsel Telif Eser Ödülleri Programı (TESEP), TÜBA-TEKNOFEST Doktora Bilim Ödülleri ve Türk-İslam Bilim Kültür Mirası Projesi gibi çalışmalar hakkında bilgi verdi. Genç bilim insanlarının desteklenmesi, bilimsel terminolojinin geliştirilmesi ve uluslararası bilim diplomasisinin güçlendirilmesi yönündeki faaliyetleri de konuşmasında yer aldı.
Konuşmasının sonunda Şeker, bilim insanlarının bilgi üretirken etik ilkeleri gözetmesi, sürekli öğrenmeye açık olması ve bilimsel birikimi toplum yararına değerlendirmesi gerektiğini ifade etti.