
COP31 kapsamında Yeşil Bölge’de düzenlenen “Gıda, Tarım ve Sağlık” oturumunda TÜBA Asli Üyesi Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan, gıda ve su güvenliğine yönelik biyoalgılayıcı teknolojilerini anlattı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın düzenlediği oturumda Gürsan, iklim değişikliğinin tarımsal üretim, su kalitesi ve gıda kaynaklı risklerin tamamını etkilediğine dikkat çekti.
İklim riskleri ve erken tespit ihtiyacı
Gürsan, sıcaklık ve yağış rejimlerindeki değişimlerin insanların gıda ve su kaynaklı tehlikelere maruziyetini artırabildiğini belirtti. Sunumda, bu tehlikelerin erken tespitinde biyoalgılayıcıların üstlenebileceği rol ele alındı.
Mikotoksin, pestisit ve patojen tespiti
Aptamer, antikor veya enzim gibi biyolojik tanıma elemanları, hedef maddelerle etkileşimi ölçülebilir sinyallere dönüştürüyor. Bu sistemlerin zearalenon, patulin ve aflatoksin B1 gibi mikotoksinler, pestisitler, antibiyotik kalıntıları ve patojenlerin belirlenmesinde kullanılabildiği aktarıldı.
Su güvenliği ve taşınabilir ölçüm
Su güvenliği başlığında ağır metal iyonları, ilaç kalıntıları ve mikrobiyal kirliliğin izlenmesine yönelik sensör yaklaşımları değerlendirildi. Taşınabilir okuyucular ve akıllı telefon destekli ölçüm sistemlerinin, laboratuvar dışında hızlı tarama imkânı sunabileceği vurgulandı.
Güvenilirlik ölçütleri
Gürsan, sahada güvenilir sonuç için seçicilik, matriks etkisi, geri kazanım ve tekrarlanabilirlik gibi performans ölçütlerinin gerçek örnekler üzerinde test edilmesi gerektiğini söyledi. Sonuçların uygun referans yöntemlerle karşılaştırılmasının, teknolojinin uygulamaya aktarılmasında belirleyici olduğunu ifade etti.
Oturumda ayrıca TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM), HEKTAŞ ve Türk Standardları Enstitüsü (TSE) temsilcileri de sunum yaptı. Program kapsamında tarım, sulama, gıda sistemleri ve sağlık konuları farklı uzmanların katkılarıyla ele alındı.