
Bilim dünyasının önde gelen platformlarından S20, doğal tehlikeler ve afetlere karşı dayanıklılığın teknoloji ve uluslararası iş birliğiyle güçlendirilmesini hedefleyen bir bildirge yayımladı. Belgede TÜBA’nın da paydaşlar arasında yer aldığı belirtiliyor.
Risklerin küresel boyutu
Bildirgeye göre doğal afetlerin etkileri giderek çeşitleniyor ve karmaşıklaşıyor. Afetler yalnızca etkilendikleri bölgeleri değil; tedarik zincirlerini, finans piyasalarını, çevresel kaynakları ve toplumsal yaşamı da sarsabiliyor. İklim değişikliği, plansız kentleşme, arazi kullanımı ve altyapı yetersizliklerinin kayıpları artırdığı vurgulanıyor.
Teknolojinin rolü
Metinde teknolojinin hazırlık, müdahale ve iyileşme aşamalarında etkin biçimde kullanılması öneriliyor. Yeryüzü gözlemi, uzaktan algılama, erken uyarı sistemleri, sayısal modelleme, dijital ikiz, insansız hava araçları ve yapay zekâ bu kapsamda öne çıkan araçlar arasında sayılıyor. Bildirge, teknolojinin etkisini artırmak için veri altyapısının güçlendirilmesi, kurumsal kapasitenin geliştirilmesi ve finansmana adil erişimin sağlanmasını gerekli görüyor.
Düşük ve orta gelirli ülkelerin yüksek çözünürlüklü verilere, bilişim altyapısına ve yeni teknolojilere erişiminin desteklenmesi gerektiği de belgede yer alıyor. Teknolojik çözümlerin ülkelerin ve toplulukların koşullarına uygun geliştirilmesi, insan uzmanlığını destekleyecek biçimde kullanılması önerilen başlıklar arasında.
Ortaklık ve sınır ötesi dayanışma
Bildirge, hükûmetler, akademi, sanayi, sivil toplum, yerel topluluklar ve uluslararası kuruluşlar arasında sürdürülebilir ortaklıkların kurulmasını istiyor. Afet risklerinin sınır aşan niteliğine dikkat çeken metin, veri, deneyim ve teknolojik imkânların ülkeler arasında paylaşılmasının önemini vurguluyor. Uluslararası iş birliğinin tek yönlü bir aktarım değil, eşit ortaklıkla birlikte üretilen bir süreç olması gerektiği ifade ediliyor.
Belgede afetlerin tamamen önlenemeyeceği, ancak bilimsel bilgi, teknoloji ve iş birliğiyle toplumların daha hazırlıklı hale getirilebileceği belirtiliyor.